Dwa ważne wyroki w sprawach o poziom potrzeby wsparcia. Sąd podwyższył wynik z 73 do 90 punktów

Sąd może zmienić liczbę punktów ustaloną przez WZON, nawet jeśli różnica wynosi kilkanaście lub kilkadziesiąt punktów. Warunkiem jest wykazanie, które czynności oceniono nieprawidłowo, jakiego wsparcia rzeczywiście potrzeba oraz jakie dowody potwierdzają ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu.

Dwa wyroki wydane w 2026 r. pokazują zarówno możliwości, jak i wymagania związane z sądową kontrolą poziomu potrzeby wsparcia:

• Sąd Rejonowy Katowice-Zachód podwyższył wynik z 73 do 90 punktów, zwracając uwagę na ogromne, niewyjaśnione różnice między kolejnymi ocenami WZON.
• Sąd Okręgowy Warszawa-Praga uchylił inny wyrok ustalający 90 punktów, ponieważ sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę bez rozprawy, mimo wyraźnego żądania jej przeprowadzenia.

Orzeczenia nie oznaczają, że każde odwołanie prowadzi do zwiększenia punktacji. Potwierdzają jednak, że decyzja WZON nie jest niepodważalna, a prawidłowo przygotowane odwołanie może doprowadzić do ustalenia wyższego poziomu potrzeby wsparcia.

Najważniejsze odpowiedzi w skrócie

Co wynika z dwóch wyroków dotyczących punktacji WZON?

Najważniejszy wniosek jest taki, że sąd może zasadniczo zmienić punktację WZON, ale wynik musi opierać się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i możliwych do zweryfikowania dowodach.

Pierwszy wyrok pokazuje skalę możliwej korekty decyzji WZON. Drugi przypomina, że nawet korzystny wynik może zostać uchylony, jeśli postępowanie sądowe przeprowadzono z naruszeniem podstawowych praw strony.

Czy sąd może podwyższyć wynik z 73 do 90 punktów?

Tak. Sąd może podwyższyć poziom potrzeby wsparcia z 73 do 90 punktów, jeżeli dowody potwierdzają, że ocena WZON nie odpowiada rzeczywistemu funkcjonowaniu. Takie rozstrzygnięcie zapadło w wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z 11 lutego 2026 r., sygn. VII U 123/25.

Między najniższym wynikiem WZON a wynikiem ustalonym przez sąd wystąpiła różnica aż 54 punktów.
Sąd ustalił, że w analizowanym okresie nie nastąpiła poprawa funkcjonowania, która uzasadniałaby tak drastyczny spadek. Z materiału dowodowego wynikało coś przeciwnego: ograniczenia nie zmniejszyły się, a sytuacja zainteresowanego stopniowo się pogarszała.

Źródło: wyrok Sądu Rejonowego Katowice-Zachód, sygn. VII U 123/25.

Czy wcześniejsza decyzja WZON wiąże organ?

Nie. Wcześniejsza decyzja WZON nie wiąże automatycznie organu w kolejnej sprawie, ale stanowi istotny punkt odniesienia i ważny materiał dowodowy. Znaczne obniżenie punktacji powinno mieć konkretną podstawę w zmianie sposobu funkcjonowania albo zakresu potrzebnej pomocy.

Jeżeli wcześniej ustalono 90 punktów, a kilka miesięcy później wynik spadł do 36 albo 73 punktów, należy ustalić:

• w których czynnościach obniżono punktację,
• czy zmieniono rodzaj wymaganego wsparcia,
• czy obniżono częstotliwość udzielanej pomocy,
• czy WZON uznał daną czynność za wykonywaną samodzielnie,
• jakie nowe fakty miałyby potwierdzać poprawę funkcjonowania,
• czy rzeczywiście zmniejszył się zakres pomocy rodziny lub opiekuna.

W naszej praktyce analizę kolejnej decyzji zaczynamy od porównania punkt po punkcie obu formularzy. Pozwala to ustalić, w których czynnościach zmieniono rodzaj albo częstotliwość potrzebnego wsparcia.

Co oznacza powołanie się przez sąd na godność człowieka?

Sąd w sprawie VII U 123/25 powołał się na konstytucyjną ochronę godności człowieka i odstąpił od szczegółowego ustalania punktów za każdą z 32 czynności. Jest to jednak wyjątkowy i kontrowersyjny element wyroku, którego nie należy traktować jako powszechnej reguły.

Sąd odwołał się do art. 30 Konstytucji RP, chroniącego przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka, oraz art. 40 Konstytucji RP, ustanawiającego zakaz poniżającego traktowania. Jednocześnie określił łączny poziom potrzeby wsparcia na 90 punktów bez przypisania oddzielnej wartości każdej czynności.

Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 23 listopada 2023 r. przewiduje natomiast:

1. ocenę 32 czynności codziennego funkcjonowania,
2. ustalenie rodzaju potrzebnego wsparcia,
3. ustalenie częstotliwości wsparcia,
4. obliczenie wartości każdej czynności,
5. wybranie 25 najwyższych wyników,
6. zsumowanie ich i zaokrąglenie końcowego wyniku w górę.

Wyrok sądu rejonowego nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i nie wiąże innych sądów. Najważniejszy wniosek brzmi: sąd nie jest związany końcowym wynikiem WZON i może ustalić znacznie wyższą punktację, jeżeli ocena organu nie odpowiada ustalonym faktom.

Dlaczego uchylono drugi wyrok przyznający 90 punktów?

Wyrok przyznający 90 punktów uchylono przede wszystkim dlatego, że sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żądanej rozprawy, czym pozbawił zainteresowaną możliwości obrony jej praw. Sąd okręgowy nie przesądził ostatecznie, ile punktów powinno zostać przyznanych.

Zainteresowana już w odwołaniu domagała się rozprawy i zgłosiła dowody z przesłuchania świadków oraz stron. Mimo to sąd rejonowy oddalił wnioski o przesłuchanie świadków, nie rozstrzygnął wniosku o przesłuchanie zainteresowanej i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym.

Sąd okręgowy uznał, że doszło do naruszenia art. 148¹ § 3 Kodeksu postępowania cywilnego. Skutkiem było pozbawienie strony możliwości obrony praw i nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c.

Źródło: wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga, sygn. VII Ua 5/26.

Czy uchylenie wyroku oznacza, że 90 punktów się nie należało?

Nie. Uchylenie wyroku nie oznacza, że zainteresowanej na pewno nie należało się 90 punktów. Oznacza jedynie, że sprawa musi zostać ponownie rozpoznana w prawidłowej procedurze.

Sąd pierwszej instancji będzie musiał ponownie:

• ocenić zgromadzone dowody,
• umożliwić zainteresowanej przedstawienie stanowiska,
• rozpoznać prawidłowo zgłoszone wnioski dowodowe,
• ustalić wartości dla spornych czynności,
• ponownie obliczyć końcowy poziom potrzeby wsparcia.

Jak należy zaokrąglić wynik 89,082 punktu?

Zgodnie z literalną treścią § 11 ust. 11 rozporządzenia wynik 89,082 punktu należy zaokrąglić w górę do 90 punktów. Suma 25 najwyższych iloczynów jest bowiem zaokrąglana do pełnej wartości punktowej w górę.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy trzeba sprawdzić, czy prawidłowo ustalono wartości poszczególnych czynności, wybrano 25 najwyższych wyników, obliczono ich sumę i zastosowano właściwą zasadę zaokrąglenia.

Podstawa prawna: rozporządzenie w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia.

Czy ciężka diagnoza wystarczy do uzyskania wyższej punktacji?

Nie. Sama diagnoza, nawet bardzo poważna, nie wystarcza do uzyskania wyższej punktacji poziomu potrzeby wsparcia. Trzeba wykazać, jak ograniczenia wpływają na wykonywanie każdej z ocenianych czynności i jakiej pomocy potrzeba w codziennym życiu.

Zgodnie z art. 4b i 4c ustawy o rehabilitacji ocena koncentruje się na samodzielnym funkcjonowaniu. Uwzględnia się m.in. zdolność do:

• samodzielnego rozpoczęcia czynności,
• wykonania jej celowo i skutecznie,
• bezpiecznego zakończenia czynności,
• wykonania jej w standardowym czasie,
• kontrolowania przebiegu działania,
• korzystania z pomocy drugiego człowieka albo technologii wspomagającej.

Taki opis wskazuje ocenianą czynność, konkretną barierę, rodzaj pomocy, częstotliwość wsparcia oraz ryzyko związane z pozostawieniem bez pomocy.

Jak przygotować skuteczne odwołanie od decyzji WZON?

Skuteczne odwołanie powinno wykazywać błędy dotyczące konkretnych czynności, rodzaju wsparcia i jego częstotliwości. Samo stwierdzenie, że WZON przyznał za mało punktów, zwykle nie wystarcza.

1. Porównaj wszystkie ocenione czynności

Sprawdź, czy WZON błędnie przyjął pełną samodzielność mimo pomocy drugiej osoby, zbyt niski rodzaj wsparcia, zbyt małą częstotliwość pomocy albo pełne wyrównanie ograniczeń przez sprzęt, który w praktyce nie zapewnia samodzielności.

2. Opisz rzeczywisty przebieg dnia

Opis typowego dnia pozwala pokazać łączny zakres pomocy, który może być niewidoczny podczas krótkiej komisji. Wskaż, kto pomaga, przy jakich czynnościach, jak często, na czym polega wsparcie i co dzieje się, gdy go zabraknie.

3. Porównaj aktualną i wcześniejszą decyzję

Jeżeli wynik spadł mimo braku poprawy funkcjonowania, porównaj obie decyzje czynność po czynności. Sprawdź zmiany rodzaju wsparcia, częstotliwości pomocy, oceny samodzielności i wpływu technologii wspomagającej.

4. Dobierz dowody do konkretnych ograniczeń

Każdy dowód powinien potwierdzać określoną barierę funkcjonalną, a nie tylko istnienie diagnozy. Pomocne mogą być wcześniejsze decyzje ustalające poziom potrzeby wspacia, dokumentacja leczenia i rehabilitacji, informacje o lekach i sprzęcie, zeznania bliskich, dokumenty dotyczące usług opiekuńczych oraz opinia biegłego odpowiedniej specjalności.

5. Zgłoś właściwe wnioski procesowe

Jeżeli potrzebna jest rozprawa, przesłuchanie świadków albo opinia biegłego, należy zgłosić to jednoznacznie w odwołaniu. Wyrok VII Ua 5/26 pokazuje, że sposób rozpoznania wniosków procesowych może wpłynąć na los całej sprawy.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji WZON?

Na zakwestionowanie pierwszej decyzji WZON jest 14 dni, a na odwołanie do sądu od decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu – miesiąc.

Źródło: Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.

Jaka jest rola WZON, sądu i ZUS?

WZON ustala liczbę punktów, sąd kontroluje prawidłowość decyzji WZON, a ZUS przyznaje i wypłaca świadczenie wspierające.

ZUS nie przeprowadza ponownej oceny 32 czynności i nie może samodzielnie podwyższyć liczby punktów.

Ile wynosi świadczenie wspierające w 2026 roku?

Od 1 marca 2026 r. świadczenie wspierające wynosi od 792 zł do 4353 zł miesięcznie, zależnie od liczby punktów. Podstawą obliczenia jest renta socjalna wynosząca 1978,49 zł.

Źródło: Informator ZUS dla osób z niepełnosprawnością.

Czy jeden punkt może zmienić wysokość świadczenia?

Tak. Jeden punkt może podwyższyć świadczenie o ponad 1100 zł miesięcznie, jeżeli powoduje przekroczenie progu kwotowego.

Podwyższenie wyniku z 73 do 90 punktów zmienia kwotę z 792 zł na 3562 zł, czyli o 2770 zł miesięcznie. Dlatego należy sprawdzać nawet pojedyncze czynności i błędy rachunkowe.

Co zrobić po otrzymaniu zaniżonej decyzji WZON?

Po otrzymaniu zaniżonej decyzji należy jak najszybciej sprawdzić termin, porównać punktację z rzeczywistym funkcjonowaniem i przygotować zarzuty dotyczące konkretnych czynności.

1. Zapisz datę doręczenia decyzji.
2. Sprawdź punkty za wszystkie 32 czynności.
3. Porównaj decyzję z wcześniejszą oceną.
4. Opisz rzeczywisty zakres pomocy.
5. Zgromadź dowody funkcjonalne i medyczne.
6. Złóż środek odwoławczy przed upływem terminu.

Decyzja WZON nie musi kończyć sprawy. Wyroki z Katowic i Warszawy pokazują, że punktacja podlega kontroli, lecz postępowanie trzeba przygotować z dużą precyzją.

W naszej kancelarii analizę rozpoczynamy od odtworzenia typowego dnia, porównania kolejnych decyzji oraz odnalezienia czynności, w których WZON zaniżył rodzaj albo częstotliwość wsparcia.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ

Zapraszamy do kontaktu — obsługa online w całej Polsce.