Asystencja osobista 2027/2028 – najnowsze zmiany w ustawie. Kiedy ruszy i kto otrzyma asystenta?

Aktualizacja: 20 sierpnia 2026 r.

Ustawowa asystencja osobista dla osób z niepełnosprawnościami nie ruszy w 2027 roku zgodnie z pierwotnymi założeniami. W toku prac parlamentarnych harmonogram został przesunięty, a faktyczne świadczenie usług ma rozpocząć się najwcześniej od 1 stycznia 2028 r.

To jedna z najważniejszych zmian w projekcie ustawy o asystencji osobistej.

Sama koncepcja systemu nie została jednak porzucona. Asystencja ma stać się prawem wynikającym z ustawy, a nie – jak obecnie – usługą dostępną przede wszystkim w ramach corocznych programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego.

Dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami bardzo duże znaczenie ma mieć decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia. Docelowo dostęp do ustawowej asystencji ma być związany z uzyskaniem co najmniej 80 punktów potrzeby wsparcia, przy czym system ma być uruchamiany stopniowo, początkowo dla osób wymagających największego wsparcia.

Projekt przewiduje możliwość przyznania osobie dorosłej od 20 do nawet 240 godzin asystencji miesięcznie.

Asystencja osobista 2027 – najważniejsza zmiana: ustawowy system zostaje przesunięty

Osoby wyszukujące informacji o „asystencie osoby niepełnosprawnej 2027” albo „AOON 2027” powinny przede wszystkim wiedzieć, że wcześniejszy harmonogram przestał być aktualny.

Rządowy projekt zakładał rozpoczęcie funkcjonowania nowego systemu wcześniej. W toku prac parlamentarnych termin faktycznego rozpoczęcia świadczenia asystencji został jednak przesunięty.

Aktualny kierunek prac wskazuje na 1 stycznia 2028 r. jako najwcześniejszy termin uruchomienia ustawowej asystencji osobistej.

Nie oznacza to, że w 2027 roku żadna osoba z niepełnosprawnością nie będzie mogła korzystać z usług asystenta. Trzeba bowiem rozróżnić dwie rzeczy: działający już program resortowy oraz przygotowywany system ustawowy.

Program AOON 2027 a nowa ustawa o asystencji osobistej – to nie jest to samo

Obecnie asystencja osobista jest realizowana przede wszystkim w ramach programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego, takich jak „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”.

Programy te są prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe.

Dostęp do usługi zależy jednak od wielu czynników: uczestnictwa danego samorządu w programie, wysokości przyznanych środków, liczby zgłoszeń oraz zasad kwalifikowania uczestników w konkretnej edycji.

Osoba spełniająca warunki programu nie ma więc obecnie automatycznie zagwarantowanego prawa do określonej liczby godzin asystencji.

Nowa ustawa ma ten model zasadniczo zmienić.

Jeżeli projekt zostanie uchwalony w obecnym kierunku, asystencja osobista stanie się prawem wynikającym z ustawy. Oznacza to odejście od sytuacji, w której dostęp do asystenta zależy przede wszystkim od tego, czy w danym miejscu znalazły się środki finansowe i wolne miejsca.

Na jakim etapie jest ustawa o asystencji osobistej?

Rządowy projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami trafił do Sejmu jako druk nr 1929.

Pierwsze czytanie odbyło się w listopadzie 2025 r.

Następnie projektem zajmowała się podkomisja nadzwyczajna, która prowadziła szczegółowe prace nad rozwiązaniami dotyczącymi m.in. osób uprawnionych, liczby godzin, organizacji usług oraz harmonogramu wejścia systemu w życie.

W lipcu 2026 r. prace prowadziła już Komisja Polityki Społecznej i Rodziny.

Oznacza to, że projekt znajduje się na zaawansowanym etapie prac sejmowych, ale nadal nie jest obowiązującą ustawą.

Nie zakończył się jeszcze cały proces legislacyjny obejmujący Sejm, Senat, podpis Prezydenta i publikację ustawy.

Z tego względu szczególnie ostrożnie należy traktować konkretne daty dotyczące kolejnych progów punktowych. Są one jeszcze elementem procesu legislacyjnego.

Kto będzie mógł otrzymać asystenta osobistego?

W przypadku dorosłych osób z niepełnosprawnościami jednym z podstawowych warunków ma być posiadanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Jest to ta sama decyzja wydawana przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności – WZON – która obecnie ma podstawowe znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczenia wspierającego.

Jeżeli chcesz dokładniej zrozumieć, dlaczego liczba punktów w decyzji WZON ma tak duże znaczenie, zobacz również materiał „Dlaczego każdy punkt w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia ma znaczenie”.

To ważne, ponieważ ustawodawca nie zamierza opierać prawa do systemowej asystencji wyłącznie na znacznym czy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Kluczowe znaczenie ma mieć rzeczywisty poziom potrzeby wsparcia określony w punktach.

Ile punktów trzeba będzie mieć, żeby otrzymać asystenta osobistego?

Docelowym progiem przewidywanym dla osób dorosłych jest 80 punktów potrzeby wsparcia.

Nie oznacza to jednak, że od pierwszego dnia funkcjonowania systemu każda osoba posiadająca 80 punktów uzyska dostęp do asystencji.

System ma być uruchamiany etapami.

Pierwotne założenia przewidywały rozpoczęcie od osób z najwyższą punktacją, następnie rozszerzanie systemu na osoby z niższymi wynikami aż do docelowych 80 punktów.

W praktyce szczególnego znaczenia nabierają więc wyniki znajdujące się w okolicach progów:

• 90 punktów,
• 85 punktów,
• 80 punktów.

Po przesunięciu rozpoczęcia ustawowej asystencji na 2028 r. wcześniejsze daty przypisywane do poszczególnych progów nie powinny być już traktowane jako aktualne.

Ostateczny harmonogram będzie można podać dopiero wtedy, gdy Parlament zakończy prace nad ustawą.

Czy 80 punktów wystarczy, żeby otrzymać asystenta?

Jeżeli obecny model zostanie utrzymany, 80 punktów ma być docelową dolną granicą dostępu do systemowej asystencji osobistej dla osób dorosłych.

Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy.

1. Pierwsza to samo spełnienie ustawowego kryterium.
2. Druga to moment, od którego określona grupa punktowa zostanie faktycznie objęta systemem.

Może więc dojść do sytuacji, w której osoba z 80 punktami będzie spełniała docelowe kryteria ustawowe, ale uzyska dostęp do usługi później niż osoba mająca 90 lub 95 punktów.

Masz 78 albo 79 punktów? Ta różnica może w przyszłości mieć jeszcze większe znaczenie

Do tej pory spór o jeden lub kilka punktów w decyzji WZON był kojarzony przede wszystkim z wysokością świadczenia wspierającego.

Już obecnie jeden punkt może przesunąć osobę do wyższego progu świadczenia.

Szerzej opisujemy to w artykule „Zaniżona punktacja a świadczenie wspierające – kiedy decyzja WZON o poziomie potrzeby wsparcia bywa błędna”.

Po wejściu w życie ustawy o asystencji osobistej znaczenie punktacji może stać się jeszcze większe.

Podobny problem może dotyczyć wyników 84 i 85 punktów albo 89 i 90 punktów, jeżeli określone poziomy będą decydowały o kolejności obejmowania osób nowym systemem.

Dlatego decyzji WZON nie należy już oceniać wyłącznie pod kątem aktualnej kwoty świadczenia wspierającego.

Zaniżona punktacja może w przyszłości mieć również konsekwencje dla prawa do usług asystenta osobistego.

Co zrobić, jeżeli punktacja WZON wydaje się zaniżona?

Nie każda decyzja z wynikiem niższym niż oczekiwany jest błędna.

Jeżeli jednak sposób funkcjonowania osoby, jej rzeczywista zależność od pomocy innych ludzi oraz zakres ograniczeń nie zostały prawidłowo uwzględnione, decyzję warto szczegółowo przeanalizować.

W pierwszej kolejności można skorzystać z naszego poradnika „Odwołanie do sądu od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia – kompletny poradnik”.

W sprawach bardziej złożonych warto również zapoznać się z materiałem „8 błędów w odwołaniach od decyzji WZON, które osłabiają argumentację przed sądem”.

Kancelaria LEXAGO specjalizuje się w analizie decyzji WZON i postępowaniach dotyczących poziomu potrzeby wsparcia.

Jeżeli otrzymałeś 78, 79, 84, 89 punktów albo inny wynik, który nie odpowiada rzeczywistemu zakresowi ograniczeń, możesz zlecić profesjonalną analizę decyzji.

Zobacz: „Odwołanie od decyzji ustalającej liczbę punktów potrzeby wsparcia”.

Asystencja osobista a świadczenie wspierające – czy będzie można korzystać z obu?

Takie rozwiązanie zakłada obecny kierunek projektu.

Świadczenie wspierające oraz asystencja osobista pełnią zupełnie inne funkcje.

Świadczenie wspierające jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez ZUS.

Asystencja osobista jest natomiast usługą.

Projekt nie zakłada, aby korzystanie z ustawowej asystencji automatycznie odbierało prawo do świadczenia wspierającego.

Ta sama osoba będzie więc mogła spełniać warunki do korzystania z obu instrumentów.

Łączy je jednak bardzo ważny element: poziom potrzeby wsparcia.

W przypadku świadczenia wspierającego w 2026 r. prawo do świadczenia może powstać już od 70 punktów.

W przypadku projektowanej systemowej asystencji osobistej docelowym progiem ma być 80 punktów.

Oznacza to, że osoba posiadająca np. 75 punktów może pobierać świadczenie wspierające, a jednocześnie – według obecnych założeń – nie spełniać przyszłego kryterium ustawowej asystencji osobistej.

Więcej o zasadach świadczenia wspierającego można przeczytać na stronie głównej naszego serwisu poświęconej świadczeniu wspierającemu i poziomowi potrzeby wsparcia.

Ile godzin asystenta osobistego będzie można otrzymać?

Projekt przewiduje bardzo szeroki zakres wsparcia dla osób dorosłych.

Miesięczny wymiar asystencji ma wynosić od 20 do 240 godzin.

240 godzin miesięcznie oznacza przeciętnie około ośmiu godzin wsparcia dziennie.

Nie należy jednak zakładać, że osoba mająca 90 czy 95 punktów automatycznie otrzyma maksymalny wymiar godzin.

Poziom potrzeby wsparcia ma przede wszystkim decydować o możliwości wejścia do systemu.

Liczba godzin będzie ustalana osobno na podstawie indywidualnych potrzeb danej osoby.

Jak będzie ustalana liczba godzin asystencji osobistej?

Planowane rozwiązania zakładają odrębną ocenę potrzeb użytkownika.

Oceniany ma być rzeczywisty sposób funkcjonowania osoby i zakres czynności, których nie jest ona w stanie wykonywać samodzielnie albo przy których wymaga wsparcia.

Znaczenie ma mieć również samoocena osoby z niepełnosprawnością.

Oznacza to, że dwie osoby mające identyczną liczbę punktów potrzeby wsparcia nie muszą otrzymać tej samej liczby godzin.

Przykładowo jedna osoba może potrzebować pomocy głównie przy przemieszczaniu się poza domem, korzystaniu z transportu oraz załatwianiu spraw.

Druga może wymagać wielogodzinnego wsparcia również przy podstawowych czynnościach życia codziennego.

Dlatego nie będzie prostego mechanizmu:

Punktacja PPW i liczba godzin asystencji będą pełniły różne funkcje.

W czym będzie mógł pomagać asystent osobisty?

Asystencja osobista nie ma być tradycyjną usługą opiekuńczą.

Jej celem jest umożliwienie osobie z niepełnosprawnością prowadzenia możliwie niezależnego życia.

Asystent będzie mógł wspierać użytkownika m.in. przy przemieszczaniu się, ubieraniu, przygotowywaniu posiłków, robieniu zakupów, prowadzeniu gospodarstwa domowego, załatwianiu spraw urzędowych, korzystaniu z opieki zdrowotnej, nauce, pracy i uczestnictwie w życiu społecznym.

Zakres wsparcia ma być ustalany indywidualnie.

Nie powinna więc decydować sama diagnoza medyczna ani nazwa niepełnosprawności, ale rzeczywiste funkcjonowanie osoby.

Czy będzie obowiązywało kryterium dochodowe?

Według obecnego projektu – nie.

Prawo do ustawowej asystencji osobistej nie ma zależeć od dochodu osoby z niepełnosprawnością ani od dochodów jej rodziny.

Nie powinno mieć znaczenia, czy osoba pobiera rentę, emeryturę, świadczenie wspierające albo osiąga dochody z pracy.

Podstawowym kryterium ma być potrzeba wsparcia.

Czy za asystenta trzeba będzie płacić?

Usługa ma być finansowana ze środków publicznych.

Osoba z niepełnosprawnością nie ma ponosić kosztów przyznanych jej godzin asystencji.

Nie będzie to więc świadczenie pieniężne przekazywane bezpośrednio użytkownikowi.

Finansowana będzie konkretna usługa wykonywana przez asystenta.

Czy osoba z niepełnosprawnością będzie mogła wybrać swojego asystenta?

Takie rozwiązanie jest jednym z podstawowych założeń projektowanego systemu.

Użytkownik ma mieć realny wpływ na to, kto będzie wykonywał usługę.

Ma to szczególne znaczenie, ponieważ asystent może pomagać przy bardzo osobistych czynnościach i spędzać z użytkownikiem wiele godzin tygodniowo.

Projekt zakłada możliwość wskazania kandydata przez samą osobę z niepełnosprawnością albo wyboru spośród osób dostępnych u podmiotu realizującego usługę.

Czy członek rodziny będzie mógł zostać asystentem?

Kwestia ta nadal należy do bardziej spornych elementów prac legislacyjnych.

Projekt przewiduje ograniczenia dotyczące wykonywania funkcji asystenta przez najbliższych członków rodziny.

Ostateczny zakres tych ograniczeń powinien być oceniany dopiero po uchwaleniu ustawy.

Na obecnym etapie nie warto podejmować decyzji życiowych lub organizacyjnych w oparciu o jeden z przejściowych wariantów projektu.

Czy osoba po 65. roku życia otrzyma asystenta osobistego?

Granica wieku jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów projektu.

System ustawowy jest projektowany przede wszystkim dla osób, które nie ukończyły 65. roku życia.

Problem dotyczy szczególnie osób, które już w chwili uruchomienia systemu będą starsze niż 65 lat.

Nawet bardzo wysoki poziom potrzeby wsparcia nie musi w takim przypadku oznaczać prawa do systemowej asystencji.

Jednocześnie projekt przewiduje rozwiązania pozwalające w określonych sytuacjach kontynuować wcześniej przyznane wsparcie po osiągnięciu granicy wieku.

Ostateczne zasady wymagają jednak potwierdzenia w uchwalonej ustawie.

Czy od decyzji dotyczącej asystenta będzie można się odwołać?

Projekt zakłada przyznawanie prawa do asystencji w drodze decyzji administracyjnej.

Jest to niezwykle ważne.

Jeżeli organ odmówi przyznania prawa albo przyzna zbyt małą liczbę godzin, osoba z niepełnosprawnością powinna mieć możliwość zakwestionowania tego rozstrzygnięcia.

Po wejściu ustawy w życie powstanie więc nowa grupa postępowań dotyczących nie tylko samego prawa do asystenta, ale również rozmiaru przyznanego wsparcia.

W praktyce liczba godzin może stać się równie istotnym przedmiotem sporu, jak obecnie liczba punktów przyznanych przez WZON.

Dlaczego decyzja WZON będzie jeszcze ważniejsza niż obecnie?

Dziś decyzja o poziomie potrzeby wsparcia decyduje przede wszystkim o prawie do świadczenia wspierającego i jego wysokości.

Po wejściu ustawy o asystencji osobistej może zacząć pełnić drugą bardzo ważną funkcję.

Może stać się również jednym z warunków wejścia do systemu asystencji.

Wynik 79, 84 albo 89 punktów może więc mieć w przyszłości konsekwencje szersze niż obecnie.

Jeżeli rzeczywisty zakres ograniczeń osoby uzasadnia wyższą punktację, błędna ocena WZON może prowadzić nie tylko do niższego świadczenia pieniężnego, ale również do późniejszego uzyskania asystenta albo braku prawa do systemowej asystencji.

Dlatego szczególnie ważne jest prawidłowe przełożenie codziennego funkcjonowania osoby na kryteria stosowane przy ustalaniu poziomu potrzeby wsparcia.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak sądy podchodzą do takich sporów, przeczytaj również „Odwołanie do sądu od decyzji WZON o poziomie potrzeby wsparcia. Jak sądy korygują punktację i co to oznacza dla świadczenia wspierającego”.

Co dalej z ustawą o asystencji osobistej?

Najważniejsze będą kolejne etapy postępowania parlamentarnego.

Dopiero ostateczny tekst ustawy pozwoli jednoznacznie ustalić:

• kiedy dokładnie ruszy system,
• które grupy punktowe wejdą do niego jako pierwsze,
• jak będzie wyglądało obejmowanie osób z 85 i 80 punktami,
• jakie ostatecznie będą zasady dotyczące wieku,
• kto będzie mógł być asystentem,
• oraz jak będzie wyglądała procedura ustalania liczby godzin.

Na obecnym etapie najbardziej prawdopodobny kierunek jest jednak czytelny.

Ustawowa asystencja osobista ma zostać wprowadzona.

Nie ruszy jednak zgodnie z wcześniejszym harmonogramem w 2027 r.

Najwcześniejszym obecnie zakładanym terminem rozpoczęcia usług jest 1 stycznia 2028 r.

Asystencja osobista 2027 czy 2028? Najważniejsze informacje w skrócie

Stan legislacyjny: 20 sierpnia 2026 r.

Kancelaria LEXAGO będzie aktualizowała ten materiał wraz z kolejnymi etapami prac nad ustawą.