Szanowni Państwo, Drodzy Klienci
 

Od czasu wprowadzenia nowych przepisów o świadczeniu wspierającym, działaliśmy bez wytchnienia, wspierając osoby potrzebujące w jego uzyskaniu. Był to dla nas czas wielkiego zaangażowania w Wasze sprawy.
 

Teraz nadszedł czas na zasłużony odpoczynek. Wykorzystujemy okres świąteczno-noworoczny na regenerację.
 

Informujemy, że do 9 stycznia Kancelaria jest nieczynna.
 

Wszystkich obecnych i przyszłych Klientów zapraszamy do kontaktu po wskazanej dacie. Z nową energią i przyjemnością zajmiemy się Państwa sprawami po naszym powrocie.

Życzymy Państwu spokojnych Świąt i pomyślności w Nowym Roku!

Copyright 2023. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

PRZECZYTAJ NAJNOWSZE

Pierwszy kwartał 2026 r. przyniósł moment, w którym świadczenie wspierające przestało być rozwiązaniem wdrażanym etapami, a stało się pełnym elementem systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. To jednak nie oznacza stabilizacji. Przeciwnie, dopiero teraz wyraźnie widać, gdzie system działa sprawnie, a gdzie ujawniają się jego rzeczywiste słabości. Coraz więcej napięć koncentruje się wokół decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, bo to właśnie ten dokument stał się dziś kluczowy nie tylko dla samego świadczenia, ale dla całego modelu wsparcia.

Od 1 stycznia 2026 r. świadczenie wspierające obejmuje już wszystkie osoby, które uzyskały od 70 do 100 punktów poziomu potrzeby wsparcia. Oznacza to zakończenie etapowego wdrażania ustawy i objęcie systemem także osób z przedziału 70–77 punktów, które wcześniej pozostawały poza zakresem wypłat. W praktyce ta zmiana zwiększyła liczbę spraw kierowanych do wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i jednocześnie zwiększyła znaczenie każdego punktu w decyzji. Przy progowym modelu świadczenia różnica kilku punktów może oznaczać nie tylko niższą wypłatę, ale nawet brak prawa do świadczenia.

Decyzja WZON stała się centrum całego systemu

W praktyce najważniejsza zmiana nie dotyczy już samej ustawy, lecz jej skutków. Ciężar systemu przesunął się z klasycznego orzeczenia o niepełnosprawności na decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. To właśnie ona decyduje dziś o realnym dostępie do pieniędzy. Coraz częściej widać też, że decyzja ta zaczyna pełnić funkcję szerszą niż tylko „przepustka” do świadczenia wspierającego, ponieważ projektowane i rozwijane rozwiązania usługowe również mają być budowane wokół oceny funkcjonalnej i poziomu potrzeby wsparcia.

Ten kierunek ma bardzo konkretne konsekwencje procesowe. Im większe znaczenie ma punktacja, tym większe znaczenie ma jakość materiału dowodowego, opisu funkcjonowania oraz późniejszej argumentacji odwoławczej. Spór o punktację przestał być sporem technicznym. Stał się sporem o podstawowy poziom zabezpieczenia finansowego osoby z niepełnosprawnością.

Coraz wyraźniej widać problem z trwałością decyzji

Jednym z najsilniej podnoszonych problemów obecnego modelu jest czasowość decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Obecnie decyzja ta może być wydana maksymalnie na 7 lat, nawet jeżeli niepełnosprawność ma charakter trwały i nieodwracalny. W rezultacie osoby, których stan zdrowia nie rokuje poprawy, muszą po kilku latach ponownie przechodzić przez całą procedurę oceny. Ten problem został już dostrzeżony na poziomie legislacyjnym. Do Senatu trafiła petycja zmierzająca do zmiany przepisów w taki sposób, aby decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia była powiązana z czasem obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności, a w przypadkach schorzeń nieodwracalnych mogła mieć charakter bezterminowy.

To nie jest wyłącznie problem wygody administracyjnej. W praktyce każda ponowna ocena oznacza ryzyko zmiany punktacji, a więc także obniżenia świadczenia lub utraty prawa do niego. Z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego osób z niepełnosprawnościami jest to jeden z najważniejszych obszarów wymagających uporządkowania.

RPO i praktyka pokazują, że problem ma charakter systemowy

Na obecnym etapie nie da się już mówić o pojedynczych błędach. Interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich pokazują, że problem przewlekłości postępowań oraz zaniżania punktacji jest dostrzegany jako zjawisko szersze. Wskazywane są dwa główne obszary ryzyka. Pierwszy to przekraczanie ustawowych terminów na wydanie decyzji przez WZON. Drugi to praktyka oceny funkcjonalnej, w której mogą pojawiać się uproszczenia, schematy albo niespójności pomiędzy rzeczywistym funkcjonowaniem osoby a końcowym wynikiem punktowym.

Z punktu widzenia strony postępowania ma to znaczenie zasadnicze. Jeżeli problem został dostrzeżony na poziomie interwencji systemowych, oznacza to, że argumentacja o błędnej punktacji nie jest już wyłącznie indywidualną polemiką z komisją. Coraz częściej staje się elementem szerszej debaty o jakości całego modelu orzekania.

Niewydolność organizacyjna zaczyna wpływać na prawa stron

W praktyce coraz wyraźniej ujawnia się też niewydolność organizacyjna zespołów orzekających. Doniesienia z początku 2026 r. wskazują, że w części województw czas oczekiwania na decyzję liczony jest nie w tygodniach, ale w wielu miesiącach. Na Śląsku to już 1,5 roku. Przy rosnącej liczbie uprawnionych i ograniczonych zasobach kadrowych system działa pod dużą presją. Państwo reaguje zwiększaniem finansowania i zapowiedziami przebudowy modelu orzekania, ale samo to potwierdza, że przeciążenie zespołów nie jest już hipotezą, tylko faktem.

Dla osoby ubiegającej się o świadczenie wspierające oznacza to bardzo konkretne ryzyko. Opóźniona decyzja WZON to opóźniony wniosek do ZUS, a w konsekwencji opóźniona wypłata świadczenia. Na tle tych realiów coraz większego znaczenia nabiera szybkie reagowanie na wezwania, prawidłowe prowadzenie sprawy od początku i umiejętność wychwycenia momentu, w którym postępowanie zaczyna być prowadzone wadliwie.

Sądy coraz częściej wchodzą w samą punktację

Na tle tych problemów pojawia się jeszcze jeden ważny trend. W sprawach dotyczących poziomu potrzeby wsparcia sądy zaczynają coraz odważniej kontrolować nie tylko formalną prawidłowość decyzji, ale również sam wynik punktowy. Oznacza to, że spór o punktację przestaje być traktowany jako całkowicie „wewnętrzna” sprawa zespołu orzekającego. Coraz częściej staje się przedmiotem realnej kontroli sądowej.

To ma duże znaczenie dla praktyki odwoławczej. Jeżeli sąd widzi, że ocena funkcjonalna została przeprowadzona wadliwie albo że punktacja nie odpowiada ustaleniom faktycznym, może ingerować w rozstrzygnięcie. W takich sprawach kluczowe staje się nie tylko wskazanie, że decyzja jest krzywdząca, ale wykazanie, gdzie dokładnie mechanizm oceny został zastosowany nieprawidłowo.

Przyszłość systemu będzie zależała od jakości decyzji o poziomie potrzeby wsparcia

Obecny etap pokazuje wyraźnie, że decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się podstawowym dokumentem całego systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. To wokół niej koncentrują się spory o pieniądze, terminy, trwałość uprawnień i zakres planowanych usług. Im bardziej państwo rozwija model oparty na funkcjonowaniu, tym większe znaczenie ma prawidłowość tej właśnie decyzji.

W najbliższym czasie nie należy oczekiwać całkowitej przebudowy systemu, ale wszystko wskazuje na to, że będą pojawiać się dalsze korekty. Najbardziej prawdopodobne kierunki to zmiany dotyczące okresu obowiązywania decyzji, usprawnienia organizacyjne w WZON oraz dalsze doprecyzowanie zasad oceny funkcjonalnej. Dla praktyki kancelaryjnej oznacza to jedno: kluczową przestrzenią działania pozostaje dziś nie ogólne „prawo do wsparcia”, lecz konkretna jakość decyzji punktowej i sposób jej obrony albo zakwestionowania.

Jak możemy pomóc

W sprawach dotyczących świadczenia wspierającego i poziomu potrzeby wsparcia coraz większe znaczenie ma umiejętność rozpoznania, czy problem dotyczy błędu proceduralnego, zaniżonej punktacji, przewlekłości postępowania czy skutków czasowej decyzji. Nasza kancelaria analizuje te sprawy z perspektywy praktycznej, z uwzględnieniem aktualnych trendów legislacyjnych, interwencji systemowych oraz rozwijającego się orzecznictwa.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w ocenie decyzji WZON, w przygotowaniu środka zaskarżenia albo w uporządkowaniu sytuacji prawnej związanej ze świadczeniem wspierającym, skontaktuj się z kancelarią.

Zapraszamy do kontaktu – obsługa online w całej Polsce.