Szanowni Państwo, Drodzy Klienci
 

Od czasu wprowadzenia nowych przepisów o świadczeniu wspierającym, działaliśmy bez wytchnienia, wspierając osoby potrzebujące w jego uzyskaniu. Był to dla nas czas wielkiego zaangażowania w Wasze sprawy.
 

Teraz nadszedł czas na zasłużony odpoczynek. Wykorzystujemy okres świąteczno-noworoczny na regenerację.
 

Informujemy, że do 9 stycznia Kancelaria jest nieczynna.
 

Wszystkich obecnych i przyszłych Klientów zapraszamy do kontaktu po wskazanej dacie. Z nową energią i przyjemnością zajmiemy się Państwa sprawami po naszym powrocie.

Życzymy Państwu spokojnych Świąt i pomyślności w Nowym Roku!

Copyright 2023. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

PRZECZYTAJ NAJNOWSZE

Wprowadzenie ustawy o świadczeniu wspierającym zainicjowało biopsychospołeczny model oceny niepełnosprawności, w którym kluczową rolę odgrywa tzw. ocena funkcjonalna. Świadczenie wspierające, wypłacane bezpośrednio osobie z niepełnosprawnością przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych. Wysokość tego świadczenia jest ściśle powiązana z decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) i wynosi od 40% do 220% renty socjalnej, która po waloryzacji od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł.

W praktyce naszej kancelarii najwięcej kontrowersji budzi kwestia stosowania urządzeń ułatwiających codzienne funkcjonowanie. Wielu wnioskodawców obawia się, że wykazanie korzystania z nowoczesnego wózka, aparatów słuchowych czy białej laski doprowadzi do uznania ich za osoby „samodzielne” i w konsekwencji obniży ostateczny wynik punktowy. Jak jest naprawdę? Jako eksperci w sprawach wniosków i odwołań od decyzji WZON, szczegółowo wyjaśniamy relację między technologiami wspomagającymi a algorytmem przyznawania punktów.

Czym są technologie wspomagające w orzecznictwie WZON?
 

Technologia wspomagająca (wspierająca) to każdy produkt, narzędzie, sprzęt, oprogramowanie lub lek, który został specjalnie zaprojektowany lub przystosowany w celu utrzymania bądź zwiększenia niezależności osoby z niepełnosprawnością. Zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF), pojęcie to obejmuje niezwykle szeroki katalog rozwiązań technicznych, medycznych i środowiskowych.

Z praktyki naszej kancelarii wynika, że orzecznicy WZON często zapominają o ustawowej definicji technologii wspomagającej, co prowadzi do błędnych ocen funkcjonalnych. Aby skutecznie ubiegać się o świadczenie, należy precyzyjnie rozróżniać poszczególne kategorie sprzętowe:
 

• Co JEST technologią wspomagającą: wózki inwalidzkie (zarówno aktywne, np. Simba czy Argon2, jak i elektryczne), chodziki, protezy kończyn, kule łokciowe, aparaty ortopedyczne, cewniki, systemy stomijne, dostosowania architektoniczne (np. windy, najazdy, uchwyty łazienkowe, krzesełka prysznicowe), oprogramowanie powiększające lub czytające ekran (np. PCEye do sterowania wzrokiem), aparaty słuchowe, implanty ślimakowe, pompy insulinowe, sensory ciągłego monitorowania glikemii (CGM) oraz stosowane leki (stała farmakoterapia).

   

• Co NIE JEST technologią wspomagającą: wsparcie osobowe, czyli fizyczna pomoc asystenta, stymulacja werbalna, koordynacja działań przez drugiego człowieka czy asekuracja fizyczna. Te elementy są klasyfikowane jako asysta ludzka i podlegają odrębnej ocenie.

   

Technologie kompensujące a wyrównujące – kluczowa różnica prawna
 

W wytycznych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRiPS) wprowadzono niezwykle istotny podział na technologie, które kompensują oraz te, które wyrównują fizjologiczne funkcje organizmu. Od tego podziału zależy, czy dana technologia uzasadnia przyznanie punktów:

Technologie kompensujące funkcje organizmu: Są to urządzenia, które zastępują utraconą funkcję biologiczną (np. wózek inwalidzki zastępuje czynność chodzenia, a cewnik zastępuje funkcję fizjologiczną pęcherza). Jeśli zastosowanie tej technologii warunkuje lub przywraca możliwość wykonania danej czynności, istnieje pełne uzasadnienie do ustalenia odpowiedniego wsparcia.

Technologie wyrównujące funkcje organizmu: Są to rozwiązania takie jak okulary korekcyjne, aparaty słuchowe, pompy insulinowe czy leki.
 

• Jeśli technologia w pełni wyrównuje zaburzoną funkcję (np. okulary całkowicie korygują wadę wzroku, a leki eliminują objawy chorobowe), brak jest uzasadnienia do ustalenia wsparcia (czynność oceniana jest na 0 punktów).
   

• Jeśli pomimo stosowania technologii nie dochodzi do pełnego wyrównania (np. osoba w aparacie słuchowym nadal słabo słyszy w hałasie, a pacjent z pompą insulinową doznaje nagłych, nocnych hipoglikemii bez zwiastunów), wówczas ustalenie wsparcia jest w pełni uzasadnione.

   

Czy korzystanie z technologii wspomagających obniża punktację WZON?
 

Nie, korzystanie z technologii wspomagającej nie obniża końcowej punktacji WZON, lecz w wielu przypadkach decyduje o jej przyznaniu. Powszechne przekonanie, że posiadanie wózka inwalidzkiego czy białej laski odbiera szanse na świadczenie wspierające, jest groźnym mitem. Zgodnie z prawem, wykazanie konieczności stosowania technologii wspomagającej jest dowodem na to, że ubezpieczony utracił fizjologiczną autonomię w danym obszarze, co uruchamia naliczanie punktów.

Nasi klienci często zgłaszają się do nas po otrzymaniu decyzji, w których orzecznicy bezrefleksyjnie uznali, że „skoro osoba posiada aktywny wózek inwalidzki, to jest w pełni samodzielny”. Jest to rażący błąd merytoryczny. Sama informacja o posiadaniu sprzętu nie rozstrzyga o samodzielności – organ ma obowiązek wykazać, czy i w jakim zakresie technologia ta pozwala na bezpieczne, celowe i efektywne wykonanie czynności w standardowym czasie.

Jak działa algorytm punktowy? Matematyczny dowód na zysk wnioskodawcy
 

Aby zrozumieć, dlaczego technologia wspomagająca zwiększa Twoje szanse na świadczenie, musimy przyjrzeć się matematycznemu wzorowi, na którym opiera się WZON. Zgodnie z § 11 ust. 9 rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, wartość punktowa dla każdej z 32 czynności codziennego funkcjonowania obliczana jest według wzoru:

• WS – współczynnik samodzielności. Przyjmuje wartość 0 jeśli czynność wykonujesz w pełni samodzielnie (bez pomocy człowieka i bez technologii). Przyjmuje wartość 1, jeśli z powodu niepełnosprawności nie jesteś w stanie wykonać jej samodzielnie i potrzebujesz asysty lub właśnie technologii wspomagającej.

   

• RW - Rodzaj wymaganego wsparcia: Wsparcie towarzyszące (WT = 0,80), Wsparcie częściowe (WC = 0,90), Wsparcie pełne (WP = 0,99), Wsparcie szczególne (WS = 1,00).

   

• CW – częstotliwość wsparcia: Czasami (D =0,50), Często (C = 0,75), Bardzo często (B = 0,95), Zawsze (A = 1,00).

   

• Waga – stała waga czynności, która wynosi zawsze 4.

   

Jeżeli poruszasz się wyłącznie na wózku inwalidzkim, oznacza to, że nie posiadasz zdolności do samodzielnego wykonania czynności poruszania się w sposób fizjologiczny. Twój współczynnik samodzielności wynosi 1. Gdybyś był zdrowy i nie potrzebował wózka, Twój współczynnik wynosiłby 0, co dawałoby 0 punktów za tę czynność. Dzięki technologii kompensującej (wózkowi), czynność ta jest punktowana, a końcowy wynik zależy od tego, jak często potrzebujesz pomocy innej osoby (np. przy pchaniu wózka, co podnosi rodzaj wsparcia do poziomu szczególnego WS lub częściowego WC).

Ostateczny wymiar świadczenia wspierającego zależy od sumy 25 najwyżej ocenionych czynności (zaokrąglonej do pełnej liczby w górę) i kształtuje się w następujących progach

Jak prawidłowo opisać technologie wspomagające w kwestionariuszu PPW-K?
 

Prawidłowe wypełnienie kwestionariusza samooceny trudności PPW-K jest najważniejszym krokiem w całej procedurze orzeczniczej. Dokument ten nie może być zbiorem ogólnych haseł medycznych, lecz musi precyzyjnie opisywać ograniczenia funkcjonalne w codziennym życiu.

Osoby wnioskujące często popełniają błąd, pisząc krótko: „Używam wózka” lub „Mam pompę insulinową”. Dla orzecznika to sygnał, że problem został „rozwiązany” przez sprzęt. Opis w PPW-K musi mieć charakter relacyjny: powinien wskazywać na deficyt biologiczny, stosowaną technologię oraz wyjaśniać, dlaczego pomimo jej użycia nadal wymagasz pomocy lub asekuracji drugiego człowieka.

Praktyczne przykłady opisów funkcjonalnych
 

Aby ułatwić Państwu poprawne uzupełnienie kwestionariusza PPW-K, przygotowaliśmy zestawienie błędnych (zbyt lakonicznych) oraz prawidłowych (funkcjonalno-prawnych) opisów:

Wymogi techniczne platform Emp@tia i PUE ZUS oraz spór o „pusty kwestionariusz”
 

Podczas składania wniosków drogą elektroniczną należy bezwzględnie pamiętać o rygorystycznych ograniczeniach systemowych:

• Portal Emp@tia (wniosek do WZON): Dopuszczalne formaty załączników to PDF, JPG i PNG. Maksymalna wielkość pojedynczego pliku wynosi 1 MB, a łączna waga wszystkich załączników nie może przekroczyć 7 MB.

   

• PUE ZUS (wniosek o wypłatę świadczenia SWN): Składa się go dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji WZON. System pozwala na pliki do 5 MB (łącznie maksymalnie 10 MB). Co ważne, do wniosku do ZUS nie trzeba załączać decyzji WZON – ZUS sam pobiera te dane z systemu EKSMOoN.

   

W praktyce naszej kancelarii spotkaliśmy się z rażąco błędnymi wytycznymi niektórych oddziałów WZON (np. we Wrocławiu), które informowały wnioskodawców, że w przypadku głębokiego stanu chorobowego mogą oni złożyć „pusty”, niewypełniony kwestionariusz PPW-K. Przesłanie pustego kwestionariusza skutkuje obligatoryjnym wezwaniem do usunięcia braków formalnych w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Pułapki WZON i zaniżanie punktacji – jak system blokuje świadczenia?
 

Z doświadczenia naszej kancelarii wynika, że orzecznicy WZON, dążąc do ochrony budżetu państwa, stosują nieformalne instrukcje szkoleniowe oraz wytyczne metodyczne, które drastycznie zaniżają przyznawaną punktację. Działania te stoją w jawnej sprzeczności z ustawą o rehabilitacji i rozporządzeniem

„Wytyczne Krasonia” dla seniorów 75+ (strata do 11,7 punktu)

W grudniu 2024 roku Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawności, Łukasz Krasoń, wydał oficjalne wytyczne nakazujące orzecznikom uznanie, że ograniczenia sprawności u osób powyżej 75. roku życia w 9 kluczowych czynnościach (m.in. poruszanie się w nieznanym środowisku, korzystanie ze środków transportu, dbanie o dom czy załatwianie spraw urzędowych) wynikają z wieku, a nie z samej niepełnosprawności.

Orzecznikom nakazano odgórne limitowanie oceny tych 9 czynności u seniorów do maksymalnie poziomu Wsparcia Częściowego (WC = 0,90) oraz częstotliwości Często (C = 0,75). W praktyce oznacza to zablokowanie możliwości przyznania w tych obszarach wsparcia pełnego (WP) czy szczególnego (WS) oraz częstotliwości „zawsze”.

Matematyczne skutki tej blokady są dewastujące: maksymalna nota za pojedynczą czynność spada z 4.000 do zaledwie 2.700 punktu. Przekłada się to na automatyczną, systemową stratę aż do 11,700 punktu w ostatecznej decyzji. Osoba starsza, która w rzetelnym badaniu powinna uzyskać 85 punktów (uprawniające do 2375 zł  świadczenia), po zastosowaniu wytycznych otrzymuje zaledwie 74 punkty (co daje tylko zł) lub spychana jest poniżej minimalnego progu 70 punktów, tracąc prawo do jakiejkolwiek pomocy. Praktyka ta została zaskarżona przez Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) jako jawna dyskryminacja ze względu na wiek.

Tabele limitujące dla osób niewidomych, głuchych i na wózkach aktywnych

Równolegle, podczas szkoleń dla członków WZON, wdrożone zostały sztywne tabele limitujące maksymalne wyniki dla konkretnych grup niepełnosprawności:

• Osoby całkowicie niewidome: Zgodnie z tabelami ich wynik został odgórnie zablokowany na poziomie maksymalnie 76 punktów. Oznacza to ograniczenie świadczenia do 1188 zł (60% renty socjalnej). Uzyskanie najwyższego progu (95-100 pkt) jest dla nich niemożliwe, chyba że posiadają niepełnosprawność sprzężoną.

   

• Osoby niesłyszące: Tabele ograniczają ich wynik do zaledwie 44 punktów. Ponieważ próg ustawowy wynosi minimum 70 punktów, osoby niesłyszące otrzymują decyzje odmowne i 0,00 zł świadczenia. Wytyczne nakazują orzecznikom wpisywanie 0 punktów w aż 16 z 32 czynności.

   

• Osoby na wózkach aktywnych: Maksymalny limit punktowy dla tej grupy to 82 punkty (1583 zł). W przypadku sprawności kończyn górnych orzecznicy drastycznie zaniżają wycenę mobilności (uznając, że wózek aktywny w pełni kompensuje brak chodzenia), przyznając często około 41 punktów, co całkowicie pozbawia wnioskodawcę prawa do świadczenia.

   

Zaniżona punktacja WZON? Procedura odwoławcza krok po kroku
 

Jeśli otrzymali Państwo decyzję WZON z zaniżoną punktacją, nie należy akceptować tego rozstrzygnięcia. System orzeczniczy bardzo często popełnia błędy, które można skutecznie skorygować w toku dwuetapowej procedury odwoławczej.
 

Etap 1:  Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do WZON
 

W terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego WZON, który wydał decyzję. Na tym etapie konieczne jest precyzyjne wskazanie wadliwości w doborze parametrów wsparcia (rodzaju i częstotliwości) dla konkretnych, zaniżonych czynności cząstkowych.

Choć organ rzadko zmienia własne decyzje na tym etapie, formalne przejście tej ścieżki jest ustawowym warunkiem skierowania sprawy do sądu.

Etap 2: Odwołanie do sądu – walka o pełną merytoryczną korektę
 

Jeżeli WZON podtrzyma swoją decyzję, ubezpieczonemu przysługuje prawo do wniesienia odwołania do sądu (wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych) za pośrednictwem WZON, w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia nowej decyzji. Postępowanie przed sądem powszechnym jest całkowicie wolne od opłat sądowych.

Kluczowa informacja prawna: Sąd powszechny nie bada sprawy wyłącznie pod kątem uchybień formalno-proceduralnych. Sąd dokonuje pełnej kontroli merytorycznej. Oznacza to, że samodzielnie analizuje rzeczywisty poziom sprawności funkcjonalnej osoby z niepełnosprawnością.
 

W toku procesu sąd powołuje niezależnych biegłych sądowych z zakresu fizjoterapii, psychologii, pedagogiki specjalnej czy terapii zajęciowej. Ich zadaniem jest ocena, czy posiadane przez Państwa technologie wspomagające w rzeczywistych warunkach domowych pozwalają na bezpieczne, celowe i efektywne wykonanie czynności w standardowym czasie. Prawidłowo przygotowane odwołanie, sporządzone przy wsparciu eksperta  naszej kancelarii, pozwala na wykazanie bezprawności tabel limitujących i odzyskanie utraconych punktów, co bezpośrednio przekłada się na przyznanie świadczenia w należnej wysokości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
 

Czy korzystanie z wózka inwalidzkiego obniża punktację WZON?
 

Nie. Konieczność korzystania z wózka inwalidzkiego jest podstawą do przyznania punktów, a nie ich odebrania. Algorytm WZON wycenia brak samodzielności fizjologicznej (współczynnik samodzielności 1), a wózek jako technologia kompensująca pozwala na naliczenie punktów z wysokimi mnożnikami rodzaju i częstotliwości wsparcia. Gdyby wnioskodawca był w pełni sprawny i nie potrzebował wózka, otrzymałby za poruszanie się 0 punktów.

Co zrobić, gdy WZON zaniżył moją punktację powołując się na fakt posiadania aparatu słuchowego lub wózka?
 

Należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni, a w przypadku nieuwzględnienia – odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W odwołaniu należy wykazać, że sam fakt posiadania sprzętu nie gwarantuje bezpiecznego, celowego i sprawnego wykonywania czynności w standardowym czasie. Sąd merytorycznie zbada sprawę przy pomocy niezależnych biegłych sądowych.

Czy odwołanie od decyzji WZON do sądu wiąże się z opłatami?
 

Nie, całe postępowanie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych jest całkowicie bezpłatne dla soby odwołującej się. Zgodnie z przepisami prawa, odwołanie od decyzji WZON nie podlega żadnym opłatom sądowym, co ułatwia osobom z niepełnosprawnościami dochodzenie ich słusznych praw.

Zmagasz się z niesprawiedliwą decyzją WZON? Orzecznicy zaniżyli Twoją punktację, twierdząc, że sprzęt rehabilitacyjny czyni Cię osobą samodzielną? Nie rezygnuj z należnych Ci środków. Skontaktuj się z zespołem ekspertów naszej kancelarii – pomożemy Ci przejść przez proces odwoławczy i wywalczyć maksymalny poziom wsparcia.

Zapraszamy do kontaktu – obsługa online w całej Polsce.